Przekształcenie spółki z ujemną wartością bilansową

W praktyce gospodarczej, zwłaszcza w sprawach związanych z działalnością spółek handlowych, jednym z częściej pojawiających się problemów jest kwestia rejestracji spółek powstających w wyniku przekształcenia podmiotów posiadających ujemną wartość bilansową. Chodzi tutaj o sytuację, w której bilans sporządzony na potrzeby przekształcenia spółki osobowej w spółkę kapitałową wykazuje nadwyżkę zobowiązań nad aktywami. W takich przypadkach sądy rejestrowe niejednokrotnie odmawiają dokonania wpisu spółki przekształconej do KRS. Tego typu rozstrzygnięcia nie znajdują jednak uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa i często wynikają z niepełnego zrozumienia zasad rachunkowości i księgowości.

1. Przekształcenie spółki jawnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością

W ostatnich miesiącach wspieraliśmy naszego Klienta w procesie przekształcenia spółki jawnej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Pomimo starannie przygotowanej dokumentacji i prawidłowej realizacji całej procedury, nasz wniosek o wpis spółki przekształconej do KRS został oddalony. Przyczyną odmowy wpisu była ujemna wartość bilansowa spółki przekształcanej – bez znaczenia pozostawał fakt, że wysokość zobowiązań wynikała z pożyczek udzielonych przez spółki powiązane ze spółką przekształcaną. Wskazane postanowienie referendarza sądowego zostało przez nas zaskarżone. Niestety tego typu postępowania wiążą się z długim czasem oczekiwania, co z perspektywy przedsiębiorcy stanowi poważne utrudnienie w bieżącym prowadzeniu działalności.

2. Dlaczego sąd rejestrowy oddalił wniosek o wpis spółki przekształconej do KRS?

Referendarz sądowy uzasadniając wydane postanowienie o oddaleniu wniosku o wpis spółki przekształconej do KRS przedstawił następujące argumenty:

• nie zostały zachowane warunki przekształcenia spółki polegające na pokryciu kapitału zakładowego spółki przekształconej;

• nie można przyjąć, że kapitał zakładowy spółki przekształconej został pokryty majątkiem spółki przekształcanej, skoro ten majątek ma ujemną wartość bilansową;

• w procesie przekształcenia nie jest dopuszczalne wniesienie przez wspólników dodatkowych wkładów na pokrycie kapitału zakładowego spółki przekształconej.

Odnośnie ostatniego argumentu, zwracamy uwagę, że w orzecznictwie przyjmowane jest również odmienne stanowisko, które dopuszcza możliwość dokapitalizowania spółki przekształcanej o ujemnej wartości bilansowej, na przykład poprzez wniesienie przez wspólników dodatkowych wkładów pieniężnych. W naszej sprawie referendarz sądowy przyjął jednak rygorystyczne podejście i całkowicie wykluczył możliwość przekształcenia spółki, której aktywa netto wykazują wartość ujemną.

3. Jaką argumentację przedstawiliśmy w skardze na orzeczenie referendarza sądowego?

Nasza skarga została oparta na kilku kluczowych argumentach, z których najważniejsze opisaliśmy poniżej.

Po pierwsze, podkreśliliśmy, że samo posiadanie przez spółkę przekształcaną ujemnych kapitałów własnych nie stanowi przesłanki do odmowy zarejestrowania przekształcenia. Ujemna wartość bilansowa oznacza jedynie, że na dzień sporządzenia bilansu spółka wykazywała ujemne saldo kapitałów własnych. W przypadku naszego Klienta taki wynik finansowy był skutkiem podjętych działań biznesowych, inwestycji oraz określonych zdarzeń gospodarczych. Co istotne, ujemna wartość aktywów netto nie oznacza, że spółka przekształcana jest nierentowna.

Warto w tym miejscu podkreślić, że kodeksowe wyłączenia w zakresie przekształcenia spółki zostały uwzględnione w art. 551 § 4 k.s.h. Zgodnie z tym przepisem nie może być przekształcana spółka w likwidacji, która rozpoczęła podział majątku, ani spółka w upadłości. Sam fakt posiadania ujemnej wartości bilansowej nie skutkuje zatem wyłączeniem możliwości przekształcenia.

Po drugie, w naszej sprawie kapitał zakładowy spółki przekształconej był równy wartości wkładów wniesionych przez wspólników do spółki przekształcanej. Wkłady wniesione przez wspólników do spółki przekształcanej stanowią majątek tej spółki. Tym samym, kapitał zakładowy spółki przekształconej – odpowiadający wartości uprzednio wniesionych przez wspólników wkładów – został pokryty majątkiem spółki przekształcanej.

Po trzecie, proces przekształcenia nie przewiduje możliwości wnoszenia przez wspólników wkładów na pokrycie kapitału zakładowego. Przekształcenie spółki polega bowiem wyłącznie na zmianie formy prawnej na inną spółkę prawa handlowego. W wyniku przekształcenia nie powstaje nowa osoba prawna, a cały proces opiera się na zasadzie kontynuacji. Skoro wspólnicy spółki przekształcanej już raz wnieśli do niej wkłady, to brak jest uzasadnienia dla ponownego ich wnoszenia. Kapitał zakładowy spółki przekształconej odpowiada bowiem wartości uprzednio wniesionych wkładów, które w sprawozdaniu finansowym spółki przekształcanej zostały ujęte jako kapitał podstawowy.

Po czwarte, wycena bilansowa w żaden sposób nie przesądza o tym, czy spółka przekształcana będzie miała wystarczający majątek na pokrycie kapitału zakładowego spółki przekształconej w dniu przekształcenia. Sprawozdanie finansowe, w tym bilans, sporządzane na potrzeby przekształcenia odnoszą się do sytuacji finansowej spółki przekształcanej na określony dzień, który często przypada kilka miesięcy przed planowaną datą przekształcenia. Dniem przekształcenia jest bowiem dzień wpisu spółki przekształconej do KRS. W tym czasie sytuacja ekonomiczna spółki przekształcanej może ulec istotnej zmianie – na przykład osiągnięcie zysku oraz redukcja zobowiązań mogą sprawić, że spółka nie będzie już znajdowała się „pod bilansem”, a wartość jej aktywów netto stanie się dodatnia.

4. Pozytywny finał sprawy – uwzględnienie wniesionej skargi w całości

Po niespełna trzech miesiącach zostało wydane orzeczenie reformatoryjne w całości uwzględniające naszą skargę. Choć tego rodzaju rozstrzygnięcia nie zawierają uzasadnienia, kierunek rozstrzygnięcia potwierdza – sąd rejonowy w pełni podzielił naszą argumentację. To kolejny dowód na to, że determinacja i konsekwencja w działaniu przynoszą efekty. Niestety, ta historia pokazuje również mniej optymistyczny aspekt – nasz Klient musiał czekać na ostateczne rozstrzygnięcie aż dwanaście tygodni, a każdy kolejny tydzień wiązał się z realnymi kosztami i stratami biznesowymi.

Praktyka pokazuje, że sprawy rejestrowe mogą generować poważne trudności i opóźnienia w prowadzeniu biznesu. Dlatego tak ważne jest wsparcie prawników, którzy znają realia postępowań przed sądami rejestrowymi KRS i potrafią skutecznie chronić interesy przedsiębiorców.